Kısa cevap
Fiyat = (malzeme + fire + kalıp amortismanı + işçilik + paketleme + kanal komisyonu) × kâr çarpanı. İşçiliği ücretsiz saymak, en yaygın ve en pahalı hata.
El yapımı ürün satan çoğu kişi ilk fiyatını şöyle belirliyor: malzeme 30 lira tuttu, 90 liraya satarım. Birkaç ay sonra çok çalışıp para kazanamadığını fark ediyor. Sebep, hesabın eksik olması.
Maliyet kalemlerinin tamamı
| Kalem | Nasıl hesaplanır | Sık atlanır mı? |
|---|---|---|
| Malzeme | Toz + sıvı + pigment + koruyucu | Hayır |
| Fire | Malzeme ÷ (1 − fire oranı) | Evet |
| Kalıp amortismanı | Kalıp bedeli ÷ tahmini döküm sayısı | Evet |
| İşçilik | Toplam dakika × saatlik ücret | Her zaman |
| Sarf | Zımpara, eldiven, bez, fırça | Evet |
| Paketleme | Kutu, kurdele, kart, dolgu | Bazen |
| Kargo | Ortalama gönderi bedeli | Bazen |
| İade / hasar payı | Satışın %2–5’i | Evet |
| Kanal komisyonu | Platform yüzdesi | Bazen |
| Genel gider | Kira, elektrik ÷ aylık adet | Evet |
İşçilik: en çok atlanan kalem
Bir bardak altlığının üretim süresini gerçekten ölçün. Tipik dağılım şöyle çıkıyor:
- 01Hazırlık ve tartım: 3 dakika
- 02Karıştırma ve döküm: 4 dakika
- 03Kalıptan çıkarma ve temizlik: 3 dakika
- 04Zımpara: 6 dakika
- 05Koruyucu (iki kat, bekleme hariç): 3 dakika
- 06Kalite kontrol ve paketleme: 5 dakika
Toplam yaklaşık 24 dakika. Kendinize saatlik bir ücret belirlediyseniz, parça başına işçilik maliyeti bu sürenin karşılığı. Çoğu durumda bu rakam malzeme maliyetinden büyük çıkıyor.
Zamanınızı ücretsiz kabul ederseniz, üretim yaptığınızı sanırken hobinizi kendi cebinizden sübvanse ediyorsunuz.
Fire oranını hesaba katmak
Fire, maliyeti bölen bir katsayı olarak girmeli:
| Fire oranı | Maliyet çarpanı | Anlamı |
|---|---|---|
| %0 | 1,00 | Teorik |
| %5 | 1,05 | İyi |
| %10 | 1,11 | Kabul edilebilir |
| %20 | 1,25 | İyileştirme gerekli |
| %30 | 1,43 | Sürdürülemez |
Fire oranını düşürmek, malzeme fiyatı pazarlığından çok daha etkili bir kâr artırma yolu.
Kalıp amortismanı
Kalıp bir kez alınıyor ama her parçaya pay düşüyor. Formül basit: kalıp bedeli ÷ o kalıptan çıkacak tahmini parça sayısı.
Silikon kalıplar tipik olarak 40–60 döküme dayanıyor. Muhafazakâr davranıp 40 üzerinden hesaplamak, kalıp erken bozulduğunda sizi korur.
Toplam hesap örneği
Bir bardak altlığı için kalem kalem:
| Kalem | Hesap |
|---|---|
| Malzeme | 120 g toz + 48 g sıvı + pigment + koruyucu |
| Fire payı | × 1,11 (%10 fire) |
| Kalıp | Kalıp bedeli ÷ 40 |
| İşçilik | 24 dk × saatlik ücretiniz |
| Sarf | Zımpara, bez, eldiven payı |
| Paketleme | Kutu + kart + dolgu |
| Ara toplam | Yukarıdakilerin toplamı |
| Kanal komisyonu | Ara toplam × platform yüzdesi |
| Kâr marjı | × 1,5 – 2,5 |
Kanal farkları
| Satış kanalı | Komisyon | Ek maliyet | Not |
|---|---|---|---|
| Doğrudan (Instagram) | Yok | Kargo, zaman | En yüksek marj |
| Kendi web siteniz | Ödeme komisyonu | Site, kargo | Orta |
| Pazaryeri | Yüksek | Reklam baskısı | Hacim var, marj düşük |
| Butik / mağaza | Toptan iskonto | Yok | Hacim, düşük birim |
| Fuar / pazar | Stand bedeli | Ulaşım, zaman | Değişken |
Set fiyatlandırma
Set satmak birim kârı artırıyor çünkü işçiliğin bir kısmı sabit: aynı karışımdan dört parça dökmek, dört ayrı karışım hazırlamaktan çok daha kısa sürüyor.
- Set fiyatı, parçaların tek tek toplamından %10–15 düşük olabilir
- Bu indirim müşteri için cazip, sizin için hâlâ kârlı
- Paketleme maliyeti sette parça başına düşüyor
- Kargo tek gönderi olduğu için avantajlı
Toptan ve perakende: iki ayrı fiyat kurmak
Bir butik “kaç liraya verirsin” diye sorduğunda, perakende fiyatınızdan indirim yapmak yanlış refleks. Toptan fiyat ayrı bir hesap: içinde pazarlama, müşteri iletişimi ve tekil kargo maliyeti yok, ama hacim var.
| Kanal | Tipik yapı | Neyi kapsamaz |
|---|---|---|
| Perakende | Toplam maliyet × 2–2,5 | - |
| Toptan | Toplam maliyet × 1,5–1,8 | Pazarlama, tekil kargo, müşteri desteği |
| Konsinye | Perakende − %30–40 | Ödeme satıştan sonra, risk sizde |
| Kurumsal proje | Toptan + kişiselleştirme payı | Numune ve revizyon süresi ayrı |
Kritik kural: toptan fiyatınız, maliyetinizin altına inmemeli. Hacim, zarar eden bir fiyatı kârlı hâle getirmiyor; sadece zararı büyütüyor.
Sık yapılan beş fiyatlandırma hatası
- Rakibe bakıp fiyat belirlemek: Onun maliyet yapısını, ölçeğini ve fire oranını bilmiyorsunuz.
- Kargoyu “ücretsiz” diye sunup fiyata eklememek: Kargo hiçbir zaman ücretsiz değil, sadece kim ödediği değişiyor.
- İlk müşteriye özel fiyat vermek: O fiyat referans hâline geliyor ve yükseltmek çok zorlaşıyor.
- Zam yapmamak: Malzeme ve kargo zamlarını yansıtmayan bir fiyat, altı ay içinde kârı sıfırlıyor.
- Tüm ürünlerde aynı çarpanı kullanmak: İşçilik yoğun ürünler daha yüksek çarpan gerektiriyor.
Fiyat artırma zamanı
Aşağıdakilerden ikisi doğruysa fiyatınız düşük demektir:
- 01Siparişlere yetişemiyorsunuz.
- 02Kimse fiyatı sorgulamıyor, herkes hemen alıyor.
- 03Ay sonunda çok çalıştığınız hâlde para kalmıyor.
- 04Malzeme fiyatları arttı ama siz fiyatı güncellemediniz.
- 05İşçiliğinizi hâlâ hesaba katmıyorsunuz.
Sık sorulanlar
- Malzeme maliyetinin kaç katına satmalıyım?
- Sabit bir çarpan yok çünkü işçilik yoğunluğu ürüne göre çok değişiyor. Doğru yaklaşım, tüm maliyet kalemlerini toplayıp üzerine kâr eklemek. Yine de bir referans gerekiyorsa, el yapımı dekor ürünlerinde toplam maliyetin 2–2,5 katı yaygın bir aralık.
- Kendi işçiliğimi nasıl fiyatlandırırım?
- Kendinize saatlik bir ücret belirleyin ve bunu maliyet kalemi olarak yazın. Bu ücret, aynı işi yapacak birine ödeyeceğiniz tutar olmalı. İşçiliği sıfır sayarsanız işletmenin gerçekten kâr edip etmediğini bilemezsiniz.
- Toplu siparişte indirim vermeli miyim?
- Vermeli ama sebebi olmalı. Toplu üretimde birim başına düşen kalıp hazırlığı, ayar ve paketleme süresi azalıyor; indirim bu gerçek tasarrufu yansıtmalı. Sadece “çok aldı” diye verilen indirim doğrudan kârdan gidiyor.
