Kısa cevap
Pigment, toz ağırlığının %0,5’inden %5’ine kadar değişen oranlarda kullanılıyor. Az pigmentle başlayıp artırmak tek yönlü bir yol; fazla pigmenti geri alamıyorsunuz.
Renk, mineral dökümde en keyifli ama en kolay bozulan kısım. Fazla pigment karışımı koyulaştırıyor, çalışma süresini kısaltabiliyor ve istenmeyen lekeler bırakabiliyor.
Oran tablosu
| Pigment oranı | Sonuç | Kullanım |
|---|---|---|
| %0,3–0,5 | Çok açık pastel | Kırık beyaz, soft ton |
| %1 | Pastel | Açık pembe, adaçayı, kum |
| %2 | Orta açık | En çok kullanılan aralık |
| %3 | Orta doygun | Belirgin renk |
| %4–5 | Doygun | Antrasit, koyu yeşil, bordo |
| %5+ | Verimsiz | Renk artmaz, kür bozulabilir |
Karışım sırası
Sıra, sonucun homojenliğini doğrudan belirliyor.
- 01Kuru pigment kullanıyorsanız: tozla birlikte 30 saniye kuru karıştırın, sonra sıvıyı ekleyin.
- 02Sıvı pigment kullanıyorsanız: sıvı bileşene ekleyip karıştırın, sonra toza dökün.
- 03İkisini de asla karışım sertleşmeye başladıktan sonra eklemeyin.
- 04Kabın dibini ve kenarını mutlaka kazıyın; oradaki pigmentsiz malzeme yüzeyde açık leke bırakır.
Renk karıştırma
Pigmentleri birbirleriyle karıştırarak özel tonlar üretebilirsiniz. Birkaç başlangıç reçetesi:
| Hedef ton | Karışım | Toplam oran |
|---|---|---|
| Derin zeytin | Toprak + siyah (3:1) | %3 |
| Sıcak krem | Beyaz + kil (4:1) | %1,5 |
| Adaçayı | Yeşil + beyaz + gri (2:2:1) | %1,5 |
| Terrakota | Kırmızı + sarı + kahve (3:1:1) | %3 |
| Antrasit | Siyah + mavi (5:1) | %4 |
| Taupe | Kahve + gri + beyaz (2:2:1) | %2 |
Her seferinde not alın ki aynı rengi tekrar bulabilesiniz. Gram cinsinden yazın; “bir tutam” tekrarlanabilir bir birim değil.
Zemin rengi neden önemli?
Pigment, üzerine uygulandığı gövdenin rengiyle karışıyor. Beyaz bir gövdeye eklenen açık pembe gerçekten açık pembe veriyor. Gri alt tonu olan bir gövdede aynı pigment kirli bir leylak üretiyor.
Bu yüzden pastel çalışacaksanız gövdenin beyazlığı, pigmentin kalitesinden daha belirleyici olabiliyor.
Kür sonrası renk değişimi
Yaş karışımın rengi ile kürlenmiş parçanın rengi aynı değil. Genel eğilim:
- Kürlendikçe renk bir miktar açılıyor
- Zımpara sonrası daha da açılıyor (yüzey mikro çizikleri ışığı dağıtıyor)
- Koruyucu uygulandığında tekrar koyulaşıyor ve doygunlaşıyor
- Mat koruyucu rengi daha soluk, saten ve parlak daha canlı gösteriyor
Rengi yaş karışımda değerlendirmeyin. Karar, koruyucusu uygulanmış bir numune plakası üzerinden verilmeli.
Renk arşivi kurmak
- 01Her yeni renk için 5×5 cm bir plaka dökün.
- 02Arkasına tarih, pigment tipi ve gram cinsinden oranı yazın.
- 03Yarısına koruyucu uygulayın, yarısını çıplak bırakın.
- 04Plakaları bir kutuda veya panoda saklayın.
- 05Müşteriye gerçek numune gösterin; ekran rengi güvenilir değil.
Dış mekân ve UV
Dış mekân ve yoğun güneş gören parçalarda renk solması riski var. İç mekân dekorunda sorun olmuyor; dışarıda kullanılacak işlerde UV dayanımlı pigment ve koruyucu seçmek gerekiyor. Özellikle kırmızı ve mor tonlar UV altında en hızlı solan grupta.
Pigment türleri arasındaki fark
Etikette sadece “pigment” yazması, hepsinin aynı olduğu anlamına gelmiyor. Mineral dökümde üç ana grupla karşılaşıyorsunuz ve davranışları belirgin şekilde farklı.
| Tür | Örnek | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|
| İnorganik oksit | Demir oksit, krom oksit | UV dayanımı yüksek, alkaliye dirençli | Renk paleti sınırlı, toprak ağırlıklı |
| Organik pigment | Ftalosiyanin mavi, quinacridone | Çok canlı ve doygun | UV altında solar, alkalide bozulabilir |
| Efekt pigmenti | Mika, sedef, metalik | Işıltı ve derinlik | Örtücü değil, tek başına renk vermez |
Pratik sonuç: iç mekân dekorunda organik pigmentin canlılığından yararlanabilirsiniz. Balkon, bahçe veya vitrin gibi güneş gören yerlerde inorganik oksit tercih edin. Efekt pigmentini ise renk verici değil, üstüne eklenen bir katman olarak düşünün.
Beton boyası veya gıda boyası olur mu?
Sık sorulan bir soru ve cevabı duruma göre değişiyor.
- Beton boyası pigmenti: Genelde demir oksit bazlı ve işe yarıyor. Tane inceliğine bakın; kaba öğütülmüş olanlar benek bırakır.
- Akrilik boya: Küçük oranlarda ton verebilir ama bağlayıcı sistemi seyreltir ve mukavemeti düşürür. %1’i geçmeyin.
- Gıda boyası: Kullanmayın. Suda çözünür, zamanla yüzeye göç eder ve solar.
- Kuru toz pigment (sanat malzemesi): Genelde uyumlu, ama örtücülüğü düşük olanlarda beklenenden çok daha fazla kullanmanız gerekir.
Sık sorulanlar
- Ne kadar pigment kullanmalıyım?
- Toz ağırlığının %0,5’i pastel, %2–3’ü orta doygunluk, %4–5’i doygun renk verir. %5’in üzerine çıkmak hem maliyetli hem de kür kalitesini bozabilir; renk daha fazla koyulaşmaz.
- Pigment ne zaman eklenir?
- Kuru pigmentler tozla birlikte, sıvı eklenmeden önce karıştırılır; bu renk lekelerini önler. Sıvı pigmentler ise sıvı bileşene katılıp sonra toza eklenir.
- Aynı rengi nasıl tekrar yakalarım?
- Her karışımı gram cinsinden not edin ve küçük bir numune plakası dökün. Renk hafızası güvenilir değil; üç ay sonra aynı tonu ancak yazılı kayıtla tutturabilirsiniz.
