Kısa cevap
Döküm alçısında başlangıç aralığı ağırlıkça 100 g toza 60–70 g sudur. Önce su, sonra toz. Priz başlayınca su eklenmez. Saten ve sıva alçısı bu tarife uymaz.
Alçı tozu kullanmak, torbayı suya boşaltıp karıştırmaktan ibaret görünür. Detaylı kalıpta fark, sıra ve ölçüdür. Aşağıdaki akış döküm ve model alçısı içindir. Saten alçı, perlitli sıva alçısı ve yapıştırma alçısı bu sıraya girmez.
Döküm sırası
- 01Kalıbı temiz ve kuru tutun. Silikon kalıpta kalıp yağı çoğu zaman gerekmez; alçı kalıpta ayırıcı gerekir.
- 02Suyu kaba koyun. Tozu suyun üzerine eleyerek serpin, tersini yapmayın. Topak böyle azalır.
- 03Toz suyu emene kadar 1 dakika bekleyin, sonra yavaş karıştırın. Çırpıcı yüksek devir hava katar.
- 04Karışım boya kıvamında akmalıdır. Priz başladığını hissedince dökümü bitirin, su eklemeyin.
- 05Kalıbı masaya hafifçe vurun. Kabarcık yüzeye çıksın.
- 0620–40 dakika sonra kenar sertse çıkarın. Tam kuruma için parçayı düz ve havadar yerde bekletin.
Su oranı neden her şeyi belirler?
Alçı, ihtiyacından fazla suyu mekanik olarak tutar. Bu su sonradan buharlaşınca geride gözenek kalır. Gözenek arttıkça parça hafifler, kolay kırılır ve leke emer. Az su ise topak, eksik kalıp dolgusu ve yüzey bozulması demektir. Ayrıntılı tablo için su oranı yazısına bakın; burada bilinmesi gereken, döküm alçısında 100:60–70 bandının dışına ilk denemede çıkmamaktır.
Alçı tozu çatlama
Çatlak çoğu zaman “kötü alçı” değil, kesit ve ısı sorunudur.
- Kalın göbek: Priz ekzotermiktir. Ortası ısınır, dışı tutar, parça ortasından ayrılır. Kalın objeyi tek seferde masif dökmeyin.
- Fazla su: Zayıf gövde kururken çeker.
- Erken oynatma: Kalıp priz sırasında eğilirse iç gerilim çatlak olur.
- Hızlı kurutma: Güneş ve fön, dış kabuğu içten önce kurutur.
- Yanlış toz: Saten alçı dökümde dengesiz priz verir.
Çatlak bir kez açıldıysa macunla kapatmak hediyelik üründe iz bırakır. O parçayı prototip sayıp oranı düzeltmek daha temizdir.
Güvenlik
Alçı toksik değildir ama ince toz solunmamalıdır. Torbayı boşaltırken maske kullanın. Priz sırasında büyük kütle ısınır; elde karıştırmayın. Cilde bulaşan yaş alçıyı kurutmadan yıkayın.
Sık sorulanlar
- Alçı tozu su oranı ne olmalı?
- Model ve döküm alçısında atölye başlangıcı ağırlıkça 100 g alçıya 60–70 g sudur. İnşaat alçısı daha çok su ister ve ince döküm için uygun değildir. Hacimle bardak hesabı her poşette farklı sonuç verir; terazi kullanın.
- Alçı neden çatlar?
- En sık üç sebep vardır: kalın kesitte priz ısısı, fazla suyun zayıf gövde bırakması ve priz sırasında kalıbın oynatılması. Çok hızlı kurutmak da ince parçayı çatlatır. Priz bitmeden fön tutmayın.
- Alçı ne zaman kalıptan çıkar?
- Model alçısı çoğu kalıpta 20–40 dakikada tutulacak kadar sertleşir. Tam kuruma 24–72 saat sürer. Erken çıkarmak kenarı ufalar. Parça ılık ve nemliyse priz yeni bitmiştir, kuru değildir.
- Alçı tozu lavaboya dökülür mü?
- Hayır. Priz alıp gideri tıkar. Artan karışım karton üzerinde bekletilip sertleşince çöpe atılır.
